کانون دمکراسی آزربايجان

Azərbaycan Demokrasi Ocağı / Azarbaijanian Democracy Institute

QADIN HAQLARI / حقوق زنان / WOMEN RIGHTS

Birləşmış Millətlər Təşkilatının Qadınların Hüquqlarının Pozulmasının Aradan Qaldırılması Haqqında Uluslararası Sözləşməsı

Bölüm 1

Maddə 1
Bu Sözləşmənin istəkleəri “Qadınlara qarşı ayrı-seçkilik” anlayışını aradan qaldırma ilkəsinə dayanaraq, qadınların toplumsal eləcədə ayilə durumunundan asılı olmayaraq, onların bütün Siyasi, Ekonomik,Toplumsal, kültürel, şəxsi ya da bir başqa alanda qadınların insan haqları və əsas özgürlüklərinin tanınmasını, eləcədə həyata keçirilməsdir. Bu haqq və özgürlüyin qarşısın almaq sözləşməyə zid sayılır.

Maddə 2
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadınların hüqüqlarının pozulmasının bütün formalarını qınayır və bütün uyğun yollardan dəyərlənərək, gecikdirilmədən qadınların hüquqlarının pozulmasının aradan qaldırılmaq siyasətini yürütməyi üstələnir və bu istəklə aşağıdakı görəvləri yerinə yetirirlər:

a. Qadınlarla kişilərin hüquq birliyi ilkəsini dövlət anayasalarına ya da başqa yasalara yerləşdirib, uyğun ve yasal yollarla bu ilkəni həyata keçirilməsini yerinə gətirmək;
b. Qadınların hüquqlarının pozulmasını qadağan edən gərəkli uyğun yasalar yaradıb və başqa uyğun yolları mənimsəmək;
c. Qadınlarla kişilərin hüquq birliyi ilkəsi üstündə qurulmuş, qadınların hüquqlarının yasal yollarla savunmasını düzəltmək və bu işi bilən ulusal məhkəmələri və ya başqa toplumsal quruluşlar yoluyla bu hüquqların pozulmasının qarşısını almaq;
d. Qadınların hüquqlarının pozulmasının qarşısını alıb və bütün toplumsal quruluşların bu yollda işləmələrinə təminat vermək;
e. Hər hansı bir şəxs və ya quruluş tərəfindən qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyi aradan qaldırmaq üçün bütün gərəkli və uyğun önləmələr almaq ;
f. Qadınların hüquqlarının pozulmasına yər verən yasaları, düzükləri, gələnəkəri, törələri deyişdirmək və ya aradan aparmaq istəyi ilə olumlu tədbirlər almaq;
g. Qadınların hüquqlarının pozulmasına yər verən bütün məhkəmə yasalarını aradan qaldırmaq.

Maddə 3
Sözləşməyə qoşulan Dövlətər kişilərlə eşit hüquqlar üzərində qadınların insan hüquqlarına özəliklə siyasi, toplumsal, ekonomik və kültürel haqlarına yiyə olmalarını və onların bu alanda özgürlüklərini garanti etməli, eləcdə qadınların irəliləşmələrində önəmli yasalar yaratmalıdırlar.

Maddə 4
1. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər tərəfinden kişilər və qadınlar arasında hüquq birliyini tezliklə həyata geçirmək üçün alınan keçici önləmlər, sözləşmənin bəlirlədiyi kimi hüquların pozulması anlamında başa düşülmiyəcək və heç bir şəkildə eşitsizlik və ya ayrı-ayrı standartların qorunub saxlanması anlamında işlədilmiyəcəkdir. Bu keçici önləmlər hüquq birliyi ilkəsinin istəklərinə çatandan sonra aradan qaldırılacaqlar.
2. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər tərəfindən analıq hüquqlarının qorunmasına yönədilmiş özəl önləmlər sözləşməni də içərisinə alaraq hüquqların tapdalanmasına yol açmayacaqdır
3. Maddə 5
4. Sözləşməyə qoşulan Dövlətələr aşaığıdakı bütün gərəkli önləmləri alacaqlar:
a. Hər iki cinsdən birinin aşağı səviyədə olması və ya üstünlüyü düşüncəsini toplumda olan toplumsal və kültürel gəlenəkləri deyiştirmək və ya aradan qaldırmaq;
b. Analıq anlayışının toplumsal bir görəv kimi anlaşılmasını və uşaqların yətişdirilməsini qadın və kişinin ortaq sorumluluquna getirilməli. Hər şeydən öncə uşaqların durumu və çıxarı gözə alınmalıdır.

Mdddə 6
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadın alverinin bütün formalarının, fahişəlikdən qazanc üçün işlədilməsinə son qoymaq üçün bütün gərəkli önləmlər eləcədə yasal önləmlər alacaqdır.

BÖLÜM 11
Maddə 7
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər ölkənin siyasi ve toplumsal həyatında qadınların hüquqlarınin pozulmasınin aradan qaldırılması üçün bütün gərəkli önləmləri alacaqdır. Özəliklə kişilərlə eşit hüquqlar üzərində qadınların aşağıdakı hüquqlarını yerinə yətirəcəklər:
a. Bütün seçkilərdə və xalq oylamalarında səs vermək və bütün dövlət seçkili organlarına seçilə bilmək hüququ;
b. Hökumətin siyasətinin hazıranmasında və həyata keçirilməsinə qatıla bilımək, dövlət sturkturlarında görəv ala bilib və onları yerinə yetirmək;
c. Ölkənin siyasi və toplumsal həyati ilə bağlı olan, hökumətə bağlı olmayan birliklərə və qurumlara qatıla bilmək.

Maddə 8
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadınlarla kişilərin eşit hüquqlar üzərində heç bir yasa pozuntusu olmadan qadınların öz ölkələrini uluslararası düzeydə təmsil etmək və uluslararası quruluşların işinə qatılmaq üçün imkanlar yaratmaq istəyilə bütün gərəkli önləmləri almalıdır.

Maddə 9
1. Sözləşməyə qoşulan Dövlətər qadınlara kişilərə eşit hüquqlar üzərə öz vətəndaşlıqını ayırd edə bilmək, dəyişmək və ya qoruyub saxlamq hüququ verəcəklər. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadınların evləndikdə və ya evlilik çağı ərin öz vətəndaşlıqını dəyişdikdə qadının vətəndaşlıqını otomatik olaraq dəyişilmyəcəyinə təminat verəcəklər.
2. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər uşaqların hansı vətəndaşlıqı alamalarında qadınlarla kişilərə eşid hüquqlar tanıyacaqlar.

BÖLÜM 111
Maddə 10
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər eyitim alanında qadınlara kişilərə eşit hüquqların verilməsini yerinə yetirmək istəyilə, qadınların hüquqlarının pozulmasını aradan qaldırmaq və bunun qarşısında qadınlarla kişlərin hüquq eşitliyi ilkəsinə dayanaraq aşağıdakıları bütün gərəkli önləmləri alacaqlar:
a. İstər şəhər, istərsə də kənd yerlərində olan bütün eyitim quruluşlarında eyitim və diplom almaq üçün, istənilən peşəyə yiyələnmək üçün eşit şərtlər irəli sürülməsi, bu eşitliyə məktəb öncəsi, genəl eyitim, tekniki peşə və yüksək tekniki eyitimi və peşə hazırlığının bütün çeşitlərində təminat verilməli,
b. Eyni eyitim programı, eyni sınavlar, eyni standardlar üzərində uzmanlaşmış öyrətmənlər və eyni stndardlarla tikilmiş mektəblər və eyitim gərəklərinə yiylənmək,
c. Dərsliklərin və məktəb programlarının yenidən gözdən keçirilməsi və yeni tədris metodlarının uyqulanmasıyla öncədən yerləşmiş qadın və kişi ayrı-seçkilyi üzərində qurulmş gələnəkləri aradan qaldırmaq,
d. Burs və başqa eyitim yardımlarından düzgün imkanlar yaratmaq,
e. Eyitimdə qadınlarla kişilərin arasında olan boşluğu aradan qaldırmaq üçün eyitimin davam etdirilməsi porogramları və eləcədə oxuma-yazma savadı olmayan yaşlıların savadlanmasına eşit imkanlarn yaradılması,
f. Qız örəncilərin məktəbdən tez ayrılmasının sayısının azadılması və məktəbi bitirmədən ayrılan qızlar və qadınlara eyitim programlarının düzəldilməsi,
g. Spor və bədən yetişdirilməsində qadınların fəal qatılmaları üçün eşit imkanların yaradılması,
h. Qadınların sağlamlığının qorunması və ailənin yaşyışnın yaxşılaşdırılması eləcədə uşaq doğmu ilə bağlı bilgi yayılmalı.

Maddə 11
1. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər iş alanında qadınların hüquqlarının pozulmasını aradan qaldırmaq üçün, hüquq eşitliyi ilkəsinə dayanaraq qadınlarla kişilərə eyni hüquqlara yiyələnməyə aşağıdakı önləmləri alacaqlar:
a. Bütün insanların toxunulmaz olan iş haqqı,
b. Eyni ış olanağlarından yararlanmaq hüququ, eləcədə iş yerinin seçilməsində eyni ölçülərin işlədilməsi,
c. Özgürcəsinə peşə və iş seçmək, işlə bağlı bütün olanağlardan və üstünliklərdən eləcədə yüksək eyitimdən yararlanmaq,
d. Eyni işlə işliyən qadınlarla kişlərin işlərinə eyni dəyeri və eyni gəliri eldə etmək hüququ,
e. Gəlirli izinə çıxmaq, işsizlik, xəstəlik, əlilik, qocalıq və işləmək gücünün olmadığında toplumsal güvənlik hüququ,
f. İş yerlərində sağlamlığın qorunması eləcədə qadınların uşaq doğmaq hüququ.
2. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər, evlilik və analıq nədəniylə qadınlara qarşı olan ayrı-seçkiliyi aradan qaldırmaq və onların işləmək hüququnu qorumaq üçün aşağıdakı önləmləri alacaqlar:
a. Boyluluq və ya analıq izininə görə və ya evliliyə bağlı hər hansı nədənlərə görə işdən çıxardılmağı yasaqlamaq,
b. Öncəki iş yerini, əmək haqını və başqa toplumsal hüququnu itirməmək şərtiylə haqqı ödənilən analıq izinini dəyərləndirmək,
c. Ata-analara öz ailə görəvlərini iş görəvlərilə birləşdirməyə imkan verən,onlara toplumsal yardım eləcədə uşaq bağçaları olağanlığı yaratmaq,
d. Ziyanlı sayılan işlərdə işləyən qadınların boyluluq çağı qorunmasını yerinə gətirmək.
3. Bu maddədə yər alan məsələlərlə bağlı qoruyucu yasalar, bilimsəl və teknik biliklərin işığı altında yenidən gözdən keçiriləcək, gərəksə deyiştiriləck, yeniləşdiriləcək ya da aradan qaldırılacaqdır.

Maddə 12
1.Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər sağlamlığın qorunmasında qadınların hüquqlarının pozulmasını aradan qaldırmağa və bunun yerinə sağlamlığı qoruyan quruluşlardan dəyərlənməsində qadınların kişilərlə eşit hüquqlarını yerinə yetirmək üçün bütün gərəkli önləmləri alacaqlar,
2. Olan maddənin 1-ci bəndinin istəklərindən asılı olmayaraq, sözləşmədə olan dövlətlərin, qadınların boyluluq çağı, doğum və doğumdan sonrakı dönəmdə qadınların uyğun xidmətlərdən dəyərlənmələrini, gərəkli olursa onlar üçün ayrılmış pulsuz xidmətlərdən dəyərlənmələrini eləcədə boyluluq və ya əmizdirmə çağı yaxşı bəslənmələrini yerinə gətirəcəklər.

Maddə 13
Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər ekonomik və toplumsal həyatın başqa dallarında qadınların hüqüqlarının pozulmasının aradan qaldırılmasına və bunun yerinə qadınlarla kişilərin hüquq eşitliyi ilkəsinə dayanaraq, qadınların aşağıdakı hüquqlarını əldə etmək üçün bütün gərəkli önləmləri alacaqlar;
a. Ailə yardımı hüququ,
b. Bankdan borc etmə, girov qoymaq yoluyla borc almaq və ya başqa kiridilər almaq hüququ,
c. Eyləncə, dincəlmək, spor və kültürel həyatın bütün yönlərinden dəyərlənmək hüququ.

Maddə 14
1. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər kənd yerlərində yaşayan qadınların üzləşdiyi çətinlikləri və onların öz ailələrinin ekonomi baxımından ayaqda qalmaları üçün olan rollarını eləcədə bu qadınların ekonominin gəlir gətirməyən sektorlarındakı işini gözə alacaqlar və olan sözləşmənin hökümlərinin kənd yerlərində yaşayan qadınlara uyğulamaya gərəkli bütün önləmləri alacaqlar.
2. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər kənd yerlərində yaşayan qadınların hüquqlarının tapdalanmasını aradan qaldırmaqa və bunun yerinə qadınlarla kişilərin hüquq eşitliyi ilkəsinə dayanaraq, qadınların kəndin irəliləşməsində aktiv qatılmalarını və bundan gəlir əldə etmələrini yerinə gətirmək üçün gərəkli bütün önləmləri alacaqlar. kənd yerlərində yaşayan qadınların aşağıdakı hüquqlarını yerinə gətirəcəklər:
a. Bütün düzeylərdə irəliləşmə programlarının işlənib, düzədilməsində və həyata keçirilməsinə qatılmaq,
b. Sağlamlığı qoruyan və aliə planlanması üçün xidmət edən bütün quruluşlardan yararlanmaq,
c. Toplumsal güvənlik programlarından doğru düzgün yararlanmaq,
d. Teknik yetənəkliyini gücləndirib və artırmaq üçün eyitimin rəsmi və ya rəsmi olmayan formalarından yararlanmaq,
e. Eşit ekonomik imkanlarını eldə etmek üçün gəlir verən ya verməyən işlərlə qarşılıqlı yardım grupları və kooperativlər yaratmaq,
f. Bütün toplumsal fəaliyətlərə qatılmaq,
g. Kənd təsərrüfatı kreditlərdən və borclardan yararlanmaq, topraq və əkinçilik reformunda və bunun yanı sıra yenidən yerləştirmə projelərində eşit hüquqlardan yararlanmaq,
h. Uyğun və yetərli yaşam standardlarına yiyələnmək eləcədə ev, sağlamlıq, elektrik, su, gəliş-gediş taşıtları, ilişgi gurma imkanları yaratmaq.

Bölüm 1V
Maddə 15
1. Sözləşməyə qoşulan dövlətlər yasalar qarşısında qadınlarla kişilərlə eşit haqqlar tanıyacaqlar.
2. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər sivil haqqlara gəldikdə, qadınlarla kişilərə eşit hüquqsal yetərlik tanıyacaqlar və bu yetərliyi işlətmək üçün eyni imkanlar verəcəklər. Özəliklə qadınlara sözləşmə bağlamq və mülkiyyətə baxmaq hüququ verəcəklər. Məhkəmə çağları davaların hər aşamasında eşit görüləcəklər.
3. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadınların hüquqi yetərliklərini sınırlanmasına yönədilmış bütün sözləşmələri keçərsiz tanımaq düşüncəsiylə razılaşmalıdırlar.
4. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər qadın və kişinin yerləşmə yeri seçmək və onların bir yerdən başqa yerə köçməkdə eyni yasal haqqlar tanıyacaqlar.

Maddə 16
1. Sözləşməyə qoşulan Dövlətlər evlilik və ailə ilişgiləriləində qadınların hüquqlarının tapdalanmasını aradan qaldırmaq üçün bütün gərəkli önəmleri alacaqlar və qadınlarla kişilərin hüquq eşitliyi ilkəsinə dayanaraq, qadınların aşağıdakı hüquqlarını yerinə gətirəcəklər:
a. Evlənmək hüququ,
b. Özgürcəsinə həyat yoldaşı seçmək və ailə qurmaq hüququ,
c. Evlilik çağı ya boşanarkən eşit hüquqlar və görəvlri paylaşmaq,
d. Ailə durumundan asılı olmayaraq, uşaqlarla bağlı ata, anaın eyni hüquq və sorumluluqu var ancaq uşaqların çıxarları birinci eldə gəlməlidir,
e. Uşaqların sayı və onların dünyaya gətirilməsi, eləcədə yetişdirilməsində özgürcə qərar vermək hüquqları və bu hüquqları dəyərlindirilməsində, eyitim, bilgi və başqa olağanları işlətmək,
f. Evladlığa götürmək və ya himayə etmedə ölkənin anayasasına dayanaraq eşit hüquqlar verilməlidir. Hər durumda uşaqların cıxarı ən yüksək düzeydə tutulmalıdır,
g. Ailə adı, iş, peşə yeri seçmək hüququ,
h. Yiyələnmək, bəcərik əldə etmək, yönətim və bənzer başqa işlərdə eşit hüquqlar.
2. Az yaşlı uşaqların adaqlandırılması və evləndirilməsi yasal sayılmıyacaqdır və evlənmək üçün ən düşük yaşın aydınlaşdırılması eləcədə kəbinkəsmənin rəsimi və sənədləşdirilməsinin zorunlu olması üçün, yasal və gərəkli önləmlər alınmalı.

Bölüm V
Maddə 17
1. Bu sözləşmənın istəklərini yerine yetirmək üçün qadın hüquqlarının pozulmasının aradan qaldırılması üzrə komitə yaradılacaqdır. Komitənin içindəkilər sözləşmənin işə başlarkən yüksək düzeydə bilgili olan 18 uzmandan və 35-ci sözləşməyə qatılan dövlət onu təsdiq etdikdən sonra 23 uzmandan oluşacaqdır.
Uzmanlar sözləşməyə qatılan dövlətlər tərəfindən onların öz uluslarının dələgələrindən səçiləcəkdir və bu uzmanlar öz şəxsi olağanları içərisində işləyəcəklər. Dəngəli cografi bölgü, deyişik toplumların təmsil olunması eləcədə hüquqi biçimlər gözə alınmalıdır.
2. Komitə üyələri sözləşməyə qatılan dövlətlər tərəfindən adaylıqları irəli sürülmüş listlərdən gizli səs vermə yolu ilə seçiləcəklər. Sözləşmədə olan hər bir dövlət öz vətəndaşlarından birinin adaylığını irəli sörə bilər.
3. İlk seçim bu sözləçmənən işə başlayandan altı ay sonra keçiriləcəkdir. Hər seçkiyə üç ay qalmış Birləşmiş Millətər Təşkilatının Genel sekreteri sözləşmede olan Dövlətlərə yazılı baş vuraraq onlardan öz adaylarını iki ay içərisində verməyi tapşıracaqdır. Genel Sekreter adaylıqları irəli sürülmüş kəslərin adlarını əlifba sırası ilə düzəlmiş listini söləşmədə olan dövlətlərə göndərəcəkdir.
4. Komitənin üyələrinin seçilməsi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Mərkəzində Genel Sekreter tərəfindən çağırılmış sözləşmədə olan Dövlətlər toplantısında keçiriləcəkdir. Sözləşmədə olan Dövlətlərin üçdə ikisinin yeter sayısı olan toplantıda, en çox ses alanlar ilə toplantıda olan və səs verən dövlətlərin dələgələrinin ən çox səs alanı komitənin üyəliyinə seçilirlər.
5. Komitənin üyələri dörd illik seçiləcəklər. Birinci seçkidə seçilmiş doqquz üyənin sürəsi ikinci ilin sonunda başa çatacaqdır. Doqquz üyənin adları ilk seçimdən sonra komitə başqanından ad çekilərək bilindiriləcəkdir.
6. Komitənin 5 ək üyəsinin səçilməsi bu madənin 2,3 və 4-cü paragraflarının istəklərinə uyğun olacaqdır. Bu şəkildə seçilən iki yədək üyənin görəv sürəsi iki ilin sonunda başa çatacaq və bu iki üyənin adları komitə başqanı ad çekməklə bilindiriləcəkdir.
7. Uzmanların komitədəki görəvi başa çatdıqda boşalan yerlərin doldurulması üçün sözləşmədə olan dövlət öz vətəndaşları arasından yeni uzman verəcəkdir. Yeni uzman komitə tərəfindən bəyənilməlidir.
7. Komitənin üyələri, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel qurumunun razılığı ilə alınan qərarlara dayanaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatından aylıq alacaqlar.
8. Sözləşmənin istəklərinin daha etkili olması üçün Birləşmiş Millətlər Genel Sekreteri, komitənin gərəkli personel və əlverişli ortamı yaradacaqdır.

Maddə 18
1. Sözləşmədə olan Dövlətlər, sözləşmənin hükümlərini etkili etmək üçün və əldə edilmış irelilmələri bildirmək üçün aldıqları yasal, adil, yönətsəl və başqa önləmlər haqqında aşağıdakı bilgiləri verməlidirlər:
a. Sözləşmə güc qazandıqdan sonra bir il içində və:
b. Hər dörd ildən bir komitənin göstərişilə.
2. Raporlarda, sözləşmədə irəli sürülən görəvlərin yerinə yetirilməsini etkiliyən nədənlər və çətinliklər açıqlana bilir.

Maddə 19
1.Komitə öz iş yönetim qaydalarını qəbul edir.
2.Komitə iki ilik olaraq öz görəvlilərini seçir.

Maddə 20
1. Sözləşmənin 18-ci maddəsinə uyğun olaraq verilən raporun gözdən keçirməsi və incələməsi üçün Komitə ildə bir yol ən azı iki həftəlik toplantıda görüş keçirir,
2. komitenin toplantıları Birləşmiş Millətlər Təşkilatının mərkəzində və ya komitə tərəfindən bilirlənmiş başqa əlvirişli bir yerdə keçirilir.

Maddə 21
1.Komitə ekonomi və Sosial şura aracılığıyla ildə bir yol öz işləri haqqında Genel Quruma ilik bilgi verəcəkdir və sözləşmədə olan dövlətlər tərəfindən verilmiş raporu gözdən keçirdikdən sonra önerilər və ya məsləhətlər verə bilərlər. Bu önəri və məsləhətlər Sözləşmədə olan Dövlətlər tərəfindən olunmuş açıxlamalarda komitənin raporuna yerləşir.
2.Genel Sekreter komitə raporlarını Qadınların Statusu üzərə komisyona verəcəkdir.

Maddə 22
Uzman quruluşlar onların fəaliyət alanlarınada olan sözləşmə hükümlərinin yerinə yetirilməsinə baxmaq üçün yetginliklər verəcəklər. Komitə uzman quruluşlaraına sözləşmənin yerinə getirilməsinə rapor verməyi tapşıra bilər.

Maddə 23
Bu Sözləşmədə hiç bir şey qadınlarla kişilərin hüquq eşitliyinin əldə edilməsini daha əlverişli eden və aşağıdakılarda öz yerini tapmış hükümləri etgiləmiyəcəkdir:
a. Sözləşmədə olan Dövlətin yasalarına və ya
b. Belə bir Dövlət üçün quvədə olan hər hansı bir uluslar arası sözləşmə, andlaşma və ya razılaşmalara.

Maddə 24
Sözlşmədə olan dövlətlər bu sözləşmədə tanınmış hüquqların yerinə getirilməysi üçün dövlət düzeyində gərəkli bütün önləmləri almalıdırlar.

Maddə 25
1. Bu Sözləşmə bütün Dövlətlərin qolçekməsinə açıqdır.
2. Birləşmış Millətlər Genel Sekreteri bu sözləşməyə bağlı bilgilər almaqa yetgilidir.
3. Bu sözləşmə təsdiq edilə bilər, onun təsdiği üçün bəlgələr Birləşmiş Millətlərin Genel Sekreterinə verilməlidir.
4. Bu sözləşmə bütün Dövlətlərin ona qoşulmasına açıqdır. Bu qoşulma Birləşmiş Millətlərin Genel sekreterinə baş vurduqdan sonra ola bilər.

Maddə 26
1.Bu Sözləşmənin yenidən gözdən keçirilməsi, onun düzədilməsi, deyişdirilməsi önərisi Dövlətlərin istənilən zaman Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel Sekreterinə edilə bilər.
2. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel Qurumu gerəkli gördukdə belə bir öneri ilə bağlı uyqun qərar verəcəkdir.

Maddə 27
1. Bu sözləşmə, 20-ci təsdiq fermanı və ya ona qoşulmaq istəyi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Genel Sekreterinə verdikdən 30 gün sonra keçərili olur.
2. 20-ci təsdiq fərmanı və ya ona qoşulmaq üçün Briləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel Sekreterine verildikden sonra, bu Sözləşməni təsdiq edən və ya ona qoşulan hər bir Dövlət üçün sözləşmə təsdiq etmə və qoşulma sənədi baş vurduqdan 30 gün sonra keçərili olur.

Maddə 28
1. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel sekreteri, Sözləşməyə qoşulma zamanı Dövlətlər tərəfindən edilmiş düzəlişlərin mətnini alıb Sözləşmədə olan Dövlətlərə paylayır.
2. Bu Sözləşmənin istək və görəvlərınə uyğun olmayan və bir araya sığmayan düzəlişlərə yol verilməyəcəkdir.
3. Düzəlişlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genenl Sekreterinə yazılı başvuruyla geri götürülə bilər. Genel Sekreter bunu bütün Dövlətərə bildirir. Belə bir istək başvuru alındığı gündən sonra keçərili ola bilər.

Maddə 29
1. Bu Sözləşmənin açıqlanması və ya uyqulanması Sözləşmədə olan Dövlətlər arasındakı danışıqlar yolu ilə həl edilə bilər. Dövlətlərin birindən istək olarsa məhkəməyə baş vurmaq olar. Məhkəmeyə başvurduqdan altı ay sonra əyər bir uzlaşma yoxsa şikayət uluslararası məhkəməyə verilə bilinər.
2. Sözləşmədə olan hər hansı Dövlət sözləşməyə qolçekərkən və ona qoşularkən maddənin 1-ci paragrafindakı görəvini istəmiyə bilər.
3. Bu maddənin 2-ci paragrafına uyğun olaraq düzəlişlər etmiş Dövlət, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel Sekreterinə yazılı başvurmaqla bu düzəlişləri geri götürə bilər.

Maddə 30
Bu Sözləşmə Ərəb, Çin, Fransız, İngiliz, İspaniyol və Rus dilərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Genel Sekreterində olacaqdır.

Azərbaycan Türkcəsinə çevirən
Efsane Sevigin

27 آوریل 2010 Posted by | تورکی, تورکجه - Turkce, ترکی, سند لر- اسناد | , , , , , , , | 2 دیدگاه

سایین دکتر صدیقه عدالتی نین مصاحبه سی حاقدا بیر ایضاح

بیز نئچه آی اونجه دن و سایین مهران بی باهارلی نین ایضاحلاری اساسیندا و سمبولیک بیر فرق اولاراق همده تورک دیلینه اوزه ل اولاراق ، عرب الفباسی تملینده مخصوص بیر الفبا اولوشدورماق دوغرولتوسوندا ، یازیلاریمیزدا » آذربایجان »  یوخ بلکه » آزربایجان » یازیریق ، سایین دکتر صدیقه عدالتی نین مصاحبه سینده ایسه ، ایضاح ائتدییمیز اساسدا سوزقونوسو کلمه » آزربایجان » فورماسیندا یازیلمیشدیر ، مصاحبه نین آردیندا و اوردا قادین حرکتی حاققیندا ایره لی سورولن چوخ اونملی تثبیت لر چوخ ماراق چکمیش و اوخوجولار طرفیندن چوحلو آلقیش و تشککور مکتوب لاری آلمیشدیق ، بونلار ایله یاناشی ، ندنسه بو یازی طرزی بعضی یولداشلاردا سورغو – سوال یاراتمیشدیر .

بونا گوره و سایین دکتر صدیقه عدالتی نین استه یی اوزه رینه بو فورمادا یازیلمانین » آزربایجان دموکراسی اوجاغی » طرفیندن اولدوغونو آچیقلاماق ایسته ییریک.

بو آچیقلامانین گئجیکمه سینه گوره حورمتلی دکتر عدالتی دن  ایسه عذر ایسته ییریک.

سایغیلار ایله

آزربایجان دموکراسی اوجاغی

دانیشیق – 7 / ایراندا تورک قادینین دورومو و آزربایجاندا قادین حرکتی – دکتر صدیقه عدالتی

8 مارس 2010 Posted by | بیانیه - آچیقلاما, تورکجه - Turkce | , , , , , , | بیان دیدگاه

دانیشیق – 7 / ایراندا تورک قادینین دورومو و آزربایجاندا قادین حرکتی – دکتر صدیقه عدالتی

دکتر صدیقه عدالتی

توپلومون یاریسینی تشکیل ائدن قادینلار ، آتابی لیک قوراللاری اساسیندا تاریخ بویو ایکینجی درجه لی انسانلار کیمی آغیر شرایطده یاشامیشلار معاصر دوورده ایسه ایرقچی و آنتی تورک رژیملرین کولگه سینده ایراندا یاشان تورک قادینی نئچه قات علاوه ظلم و تبعیضه معروض قالمیش و اوز میللی کیملییندن اوزاقلاشمیش دورومدادیر ، آنجاق میللی – دموکراتیک حرکتین گوجلنمه سی قادینلارین ائشیت و برابر یاشایاجاغینا بویوک اومود یاراتمیشدیر . مصاحبه لریمیزین ۷-اینجی بولومونده تانینمیش سوسیولوگ و آزربایجان فدرال-دموکرات حرکاتی ایجرائیه هیئتی نین عوضوی سایین دکتر صدیقه عدالتی ایله » ایراندا تورک قادینین دورومو و آزربایجاندا قادین حرکتی » قونوسونو چئشیدلی بویوتلاردان اله آلدیق. سایین دکتر عدالتی چوخ دیرلی و آکادمیک تثبیت لر ایله میللی حرکتده قادینلارین داها آرتیق رول آلماسی اوچون اونملی آدیملارین آتیلماسینی وورغولاییب دیر ….

1-کئچمیشه باخاندا ، ایراندا فارس ناسیونالیسمی بیزی ییخماغا تاریخی قوللانمیشدیر، آزربایجان حرکتی ایسه اونون جوابیندا تاریخه سیغیندی و اؤزونو اثبات ائتمک اوچون مدرن دونیا و حقوق نورملارین یئرینه کئچمیشه دایاندی  و بیر جور تاریخچی لیک حرکته حاکیم اولوب بو تاریخ حکمرانلیغی بعضأ حرکتی یاراماز نقطه لره گؤتوروب و حتی اونو بو گونون سورونلارینا دوشونمکدن اوزاق ساخلاییب ، سیزجه بو تاریخ سویلمی  نه قدر یارارلی دیر یوخسا اونو بیر طرفه بوراخماق زمانی گلیب می؟

ایلک شکیللنمه مرحله لرینده بوتون سیاسی- ایجتماعی حرکتلر انسانلاری بیر آرایا گتیرمک، اورتاق بیر  مسیرده حرکت ائتمک و حرکتی دوزگون بیر شکیله سالماق اوچون فرقلی هدفلری وسیله اولاراق استفاده ائدرلر. آزربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی نین ایلک شکیللنمه آشاماسیندا دا خالقیمیزین تاریخه سیغینماسی بیر طرفدن فارسلارین اورتایا آتدیغی تئزی چوروتمک ده و اوبیری طرفدن ده خلقیمیزی اورتاق بیر هدف اوچون بیر آرایا گتیرمکده اؤنملی ایدی. البته  بو دا حرکتین ایلک مرحله لرینده  گرکلی ایدی و یاخشی سونوجلاری دا اولدو. بیر طرفدن بو مسئله باعث اولدو ، خلقیمیز اؤز تاریخی نی اؤیرنمک اوچون فرقلی دیللرده قایناقلارا باش ووردو، آراشدیرمالارا یؤنلدی و بو قونودا دا اؤنملی آراشدیرمالار اورتایا چیخدی. او بیری طرفدن ایسه تاریخه سیغینماق بیر وسیله کیمین خلقیمیزین بیر آرایا گلمه سینده، بیرلشمه سینده و بو وسیله ایله جمعی هویت ین شکیللنمه سی و گوجلنمه سینده  اؤنملی رول اوینادی . بونون ان جانلی اؤرنه یی اوچون 1385 ایلینین خورداد قیامینی قئید ائده بیله ریک ، میللتیمیز بیلینجلی بیر شکیلده » هارای هارای من تورکم  » شعاری ایله اؤز وارلیغینی و میللی کیملیگینی منیمسه دییینی اثبات ائتدی.

ایندی  آزربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی بو مرحله نی کئچیردیب، خالقیمیز نه ایسته دیگینی تام آنلامی ایلا بیلیر و میللی کیملیک یئرینده اوتورموش . ایندی چاغیمیزا و مدرن حقوق نورملارا اویماق اوچون بیزی هدفه یئتیرن، یولوموزو آیدینلاتان گلیشمیش تئوری لرله،  انسان حاقلارینا اویغون معیارلارلا ، تمامأ دمکراتیک و مدرن ایستک لره دایاناراق ایلرله مه لی ییک.

2-آزربایجاندا بیر قادین حرکتی وار می؟ ایندیکی دورومو نه دیر و ایرانین گئنلینده اولان قادین حرکتی ایله نه فرقلری وار؟

آزربایجاندا ایرانین هر یئرینده اولدوغو کیمین قادین حرکتی واردیر . ان جانلی اؤرنک لری نی ده 8 مارت دونیا قادینلار گونونده کی قادینلاریمیزین فرقلی تشبثلرینده گؤره بیلیریک و عینی شکیلده وورغولاییم کی بیر میلیون امضا کامپانیاسی نین اؤنده گئدنلری و بو کامپانیانی قاباغا آپارانلارین بیر چوخو آزربایجانلی خانیملاردیر.

اما بودا بیر گرچکدیر کی حاکیم رژیم، ایدئولوژی و توپلوم طرفیندن اویقولانان محدودیتلر آزربایجاندا قادین حرکتلری نین تام اورتایا چیخماسینا و اؤز وار اولان پتانسیلی ایله ایلرله مه سینه مانع اولور .

توپلومون ائو و مدرسه ، تعلیم-تربیت سیستمینه حاکیم اولان گئری قالمیش دوشونجه لر  سیاسی ، ایجتماعی و عمومی شکیلده جیدی مسئله لری کیشی ایشی اولاراق دیرلندیریر ، قادینلارین ایجتماعی و سیاسی فعالیتلرینی بویوک اولچوده ائتکی له ییر . بئلنچی گئری قالمیش دوشونجه لر حاکیم ایدئولوژی طرفیندن ده اؤزللیکله گوجلندیریلیر . البته بوگون آزربایجان قادینلاری بو ذهنیتله ساواشماقدالار. اونوتمایاق کی اونلارین وئردییی ساواش ایکی ساحه ده گئدیر ، بیرینجی سی توپلومون بوتون ساحه لرینه کؤک سالمیش بو گئری  قالمیش ذهنیتله ساواشماق ، ایکینجی سی یاشادیقلاری توپلومدا دموکراتیک و میللی حقلری قازانماق اوچون آپاریلان مبارزه ده . ان آجی گرچک ده بودورکی عمل ده گؤرونوب کی میللی مسئله ایله مشغول اولان بعضی بئی لر طرفیندن ده قادینلاریمیزین فعالیتی باسدیریلیب و حتی گئری قالمیش دوشونجه لرین تأثیرینده قالاراق اونلارین فعالیتلری بویوک اؤلچوده اؤنله نیلیب.

اونوتمامالی ییق کی توپلومون یاریسینی قادینلار تشکیل ائدیر و بو قادینلار توپلومون ایکینجی یاریسینی دا یئتیشدیرن و اونلارا یول گؤسترن رولا صاحیب دیلر ، یعنی اگر آزربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی نین گئرچک و قالیجی بیر باشاری یا یئتیشمه سینی ایسترسک قادینلاریمیزین بو حرکته  قاتیلیم لارینداکی انگللری اورتادان قالدیرمالیییق .

مدرن، دموکراتیک و مدنی بیر توپلوما صاحیب اولماغین ان تمل شرطلریندن بیری قادینلارین هر ساحه ده کی اکتیو قاتیلیمی دیر، آنجاق قادینلارین هر یؤنلو قاتیلیمی ایله میللی-دموکراتیک ایستکلریمیزه یئتیشه بیله ریک.

سورونون ایکینجی بؤلومونه گلینجه، آزربایجان و ایران گئنلینده کی قادین حرکتلری نین فرقلی لیکلری بیر چوخ عامیله دایانیر .

بورادا مقایسه لی بیر سورو سورورکن آماجیمیز تهران و آزربایجان شهرلرینی مقایسه ائتمک ایسه بونو گؤز اؤنونده توتمالیییق کی تهران بیر مئتروپولیتن دیر و البته کی مئتروپولیتن لرین اؤزلرینه گؤره اؤزللیکلری واردیر ، مثال اولاراق بو شهیرلر داها چوخ جمعیته صاحیب اولدوقلاریندان ، وشهرلشمه مکانیزماسی نین داها یئرلشمیش اولدوغوندان دولایی ، اورادا قاباغا آپاریلان مبارزه لرین داها چوخ اورگانیزه اولما امکانلاری واردیر .غیر دولتی قورولوشلارین داها راحات حرکت ائتمه لری ، کنترل مکانیزمینین داها ضعیف اولدوغو اوچون اعتراض حرکتلری نین شکیللنمه سی داها چوخ مومکوندور .کوچوک شهرلرده بونلارین هامی سی داها محدود بیر چرچیوه ده گئدیر . عینی شکیلده مذهب و عنعنه لرین ده رولو کوچوک شهرلرده داها گوجلودور ، بیلیریک بو ایکی عامل هر زامان قادین حرکاتی نی اولومسوز شکیلده ائتکی له میشدیر.

بونا گؤره قادین حرکاتی تهراندا داها آیدین و گوجلو بیر شکیلده دوام ائدیر. بونودا وورغولاماق ایستیرم کی تهران دا قادین حرکتینه قاتیلانلارین ایچینده آزربایجانلی لارین سایی سی ، فارس لاردان چوخ اولماسا ، آزدا دئییل. بونونلا برابر هئچ کیمسه ده ادعا ائده مز کی مثلأ تبریزده اؤز ائشیت سیاسی و ایجتماعی حقلری نی اله گتیرمک اوچون مبارزه ائدن قادینلارین سایی باشقا بویوک شهرلردن مثال اولاراق مشهد و اصفهان دان داها آزدیر .حال بو کی آزربایجان دا و اؤزللیکله تبریزده ایجتماعی و سیاسی حرکتلرین باستیریلماسی و بونلارا اویغولانان فشار چوخ یوخاری درجه دیر .

3- سئچیم سونراسی اعتراضلاردا تهراندا قادینلارین اؤنده اولدوقلاری و گوجلو حضورلاری اثبات اولدو ، بونون ندن لری نه دیر؟

گئنل لیکله اؤلکه ده بوتون سیاسی ایجتماعی حرکتلرده قادینلار هر زامان اؤز قاتیلیم لارینی گؤسترمیشلر . ایران توپلوموندا اؤزللیکله جمهوری اسلامی نین قورولوشوندان بویانا ، قادینلار ان چوخ شیددته معروض قالانلارداندیلار . گئنل اولاراق جينسى آپارتايد و قادينلارين تحقير ائديلمه سى ایران اسلام جومهوریيتی نین دونيا گؤروشونون تملی دیر و بو اساسدا ایران اسلام جومهورییتینین آنا یاساسی آچیقجاسینا جینسی آپارتایدا رسمیت و قانونیت وئریب دیر.

توپلومون بوتون ساحه لرینده قادینلار ایکینجی درجه لی وطنداش حساب اولورلار. اؤزللیکله اسلام جومهوریتی نین مدنی و قضایی قانونلاریندا قادینلار بویوک اؤلچوده حقسیزلیکلره و ائشیت سیزلیکلره معروض قالمیشلار . بونا گؤره اؤلکه ده قادینلار هر فرصتده ، حاکیم رژیمه و بو جینسی آپارتایدا قارشی اؤز اعتراضلارینی بیلدیرمک اوچون حرکتلره قاتیلمیشلار . اؤزللیکله سئچیم سونراسی حرکتینده قادینلارین قاتیلیم لاری هم داخیلده و هم خاریجده بویوک بیر ائتکی یاراتمیش و اؤلکه نین ایماژینی بویوک اؤلچوده دئییشدیرمیشدیر . عینی زماندا بو جینسی آپارتایدا و توپلومداکی قادین علئیهینه اولان قانونلارا قارشی اؤلکه ده ایلرله مکده اولان » بیر میلیون امضا کامپانیاسی » نین دا قادینلارین بو حرکتده کی گئنیش  قاتیلیم لاریندا بویوک رولو واردیر . بو کامپانیانین سایه سینده ، مختلف طبقه لرده اولان قادینلار مدنی و قضایی قانونلارینداکی حاقسیرلیق لاری و ائشیت سیزلیکلری اؤیرنیب و آکتیو بیر شکیلده بو تبعیضلری آرادان قالدیرماغا چالیشیرلار .باشقا شکیلده اؤزومو ایفاده ائدرسم » بیر میلیون امضا کامپانیاسی » قادینلاری بیلینجلی بیر شکیلده حرکته گتیردی . بوکامپانیا سبب اولدو ، بیر چوخ یئرده تابو شکلینده اولان قادین مسئله سی ، آچیق و آیدین بیر شکیلده قونوشولسون و سوز قونوسو اولسون . » بیر میلیون امضا کامپانیاسی » بیر چوخ باغلی قاپینی آچیب ، ایچری گیریب و قادین مسئله سینی بیر سیر اولماقدان چیخاردیب توپلومون هر بیر یئرینه یایدی.

سون حرکتده کی قادینلارین قاتیلیمیندان بویوک موتلولوق و فخر دویدوغومو بلیرتمکله برابر بونودا سؤیله مه لی یم کی بورادا قادینلار اؤز قادین ایستکلری و قادین هویتلری ایله یوخ بلکی گئنل اعتراضی ایستکلرله و جمعی هویت ایله حرکته قاتیلمیشلار کی منجه دیققتلری بو مسئله یه و اکسیکلیکه چکمه میز گره کیر .

4- نه دن آزربایجاندا و میللی حرکتده قادینلارین اونملی یئری یوخ و بیزیم حرکت چوخلو کیشی لردن اولوشور؟

تاسفله میللی حرکت بیر چوخ اؤلکه ده کی میللی حرکتلر کیمین بیزده ده آغیرلیغی کیشی لره دیر  و بیر کیشی حرکتی کیمین گئدیر . البته بیزیم خانیملاریمیزین دا بو حرکتده قاتیلیملاری گؤرونور اما بو اولماسی گره کن بیر شکیلده و تام پتانسیلی ایله دئییل . بونون بویوک بیر ندنی  توپلومدا یئرلشمیش اولان پاتریالکال ( آتا-بی لی لیک یا پدرسالار ) دوشونجه لردیر کی حاکیم گوج و ایدئولوژی ده اویغولادیغی آپارتاید سیاستی ایله بو  دوشونجه لری داها دا گوجلندیریر. بو دوشونجه لره گؤره کی عصیرلردیر بو توپلوما حاکیم اولوب و بو توپلومون بوتون دوشونجه لری نی مسموم ائدیر قادینلارین عمومی شکیلده سیاسته و جیددی مسئله لرله مشقول اولمالاری رد ائدیلیر. تأسفله بو توپلوما حاکیم گئری قالمیش دوشونجه لرین میللی حرکتده کی ائتکی سینی ده گؤروروک و بو قونو اؤزللیکله ده خانیملارین میللی مسئله یه قاتیلیم لارینی بویوک اؤلچوده آزالدیر . باشقا طرفدن ده قادینلارین یاشادیقلاری آجی تجربه لردن آلدیقلاری درسلر ، یعنی اؤنجه کی حرکتلرده هدفه یئتیشمک اوچون بیر وسیله اولاراق قوللانیلمالاری و هیچ بیر زامان اونلارین قادین ایستک و حاقلارینا اؤنم وئریلمه میشدیر، بو مسئله قادینلاریمیزین بو حرکته بویوک اؤلچوده دستک وئرمه لرینی اؤنله ییر . یعنی اگر مسئله یه درین بیر شکیلده باخساق گؤروروک کی قادین مسئله سی هله بیزیم توپلوموموزدا یئرینی آلمامیش و قادینلارین میللی حرکت ده کی قاتیلیملاریندان بحث اولونجا اونلارین ساده جه سایی اولاراق بو حرکتده وار اولمالاری و گؤرونمه لری بکله نیلیر. یعنی بو مسئله نین آنلامی و اؤنمی هله توپلوم طرفیندن آنلاشیلمامیش . بونا گؤره بئله دوشونورم کی بیز هر شئی دن اؤنجه بو مسئله نی تام آنلامی ایلا آیدینلاتمامیز و بو قونودا چوخ آراشدیرمالارا و دارتیشمالارا یئر وئرمه میز گره کیر. باشقا بیر مسئله ده بودور کی گونئی آزربایجاندا  قادینلاریمیز هله اؤز تشکیلاتلارینی قورامامیشلار، کی بودا توپلومون اویغولادیغی او قیسیتلامالارین و بو مسئله نین اؤنمی نین داها تام آیدینلانماماسی نین نتیجه سیدیر .

قادین فعالیتلرینده کی ان گلیشمیش حرکت بودور کی قادینلاریمیز ایلک اؤنجه اؤز مستقیل تشکیلاتلارینی قورسونلار و سونرادا باشقا تشکیلاتلارلا ایلگیلرینی قوروب ، اونلارلا رابطه ده چالیشسینلار و اونلارا دستک وئرسینلر. بونو اونوتمامالیییق کی قادینلارین میللی حرکتده هر یؤنلو و هر ساحه ده کی قاتیلیملاری اولمازسا  آزربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی تمامأ کیشی حاکیم بیر حرکت اولوب ، دموکراتیک حرکت اولما اؤزل لییینه صاحیب اولمایاجاق.  بونو تأکیدأ سویله مک ایستیرم کی قادینلار آنجاق آزربایجان میللی حرکتی نده اؤزلرینین ، ایستکلرینین و حقلرینین مدافعه اولدوغونو  گؤردوکلرینده بو حرکته تام پتانسیل ایله قاتیلابیلیرلر. 

5- بیلیرسیز کی بیزی آسیمیله ائتمک اوچون دیلیمیزی دئییشمک ان اونملی تاکتیک و استراتژی دیر- آسیمیله یه معروض قالان بولگه لریمیزده مطالعه ائتسک خانیملارین و قیزلارین بو اسیمیلاسیون قارشی سیندا قات- قات چوخ آسیمیله اولدوقلاری چوخ آچیق گورولور. بونون ندنلری سیزجه ندیر؟

بو گئرچه یی گؤز اؤنونده توتمالیییق کی اؤلکه نین گئنلینده قادینلار ایکینجی درجه لی وطنداش حسابا گلیرلر و ایراندا غیر فارس میللتلر ، فارسلارا گؤره داها آشاغی بیر استاتوسا صاحیبلر . بونا باخینجا ایران توپلومونون هیرارشیک سیستمینده فارس کیشی لر بیرینجی درجه لی، فارس قادینلار ایکینجی درجه لی، غیر فارس کیشیلر اوچونجو درجه لی و غیر فارس قادینلار دؤردونجو درجه وطنداش حسابا گلیرلر. بودا بو دئمکدیر کی دوغوشدان اعتبارأ جینسیتینه گؤره ایکینجی درجه لی وطنداش استاتوسوندا اولان قادینلاریمیز اؤز میللی هویتلری نی قبول ائتدیکلرینده دؤردونجو درجه وطنداش استاتوسونا دوشه جکلرینه اینانیب ، اؤز جینسی کیملیک لرینی اینکار ائده مه دیکلریندن میللی هویتلری نی اینکار ائتمکله داها آشاغی بیر استاتوسا دوشمه یی اؤنلمه یه چالیشیرلار.

بیر طرفدن ده پهلوی رژیمی گلیشدیردییی آسیمیلاسیون سیاستینی روانی باخیمدان باشاریلی قیلماق و تورکلری اؤزلرینه یابانجی ائتمک ، اؤز گوونلرینی و بو وسیله ایله ده، میللی هویتلرینی یوخ ائتدیرمک اوچون گنیش ضد تورک پروپاگاندالارا باش ووردو. بونلاردان ان اؤنملی سی تورکلرین ایماژلارینی توپلومون بوتون ساحه لرینده خارابلاماق ایدی. بونو ان گئنیش شکیلده انعکاس وئرن و تبلیغ ائدن ده فارس مئدیاسیدیر کی تورکلری چوخ آشاغی یئرلرده و رول لاردا گؤستریر. اؤزللیکله مئدیادا تورک قادینی یازیق، بیلینج سیز و ساوادسیز گؤسته ریلیر و البته کی بو تورکلرین علئیهینه اولان روانی تئرورون اثری توپلومدا چوخ درین اولموشدور.

بیزیم قادینلاریمیزدان بعضی لری اؤز میللی کیملیک لرینی اینکار ائدرک استاتوس لارینی قوروماق و بو قارالامالاردان اوزاقلاشماق ایسته ییرلر. بیر گئری قالمیش دوشونجه ده بیزیم قادینلاریمیزین ایچینده اولابیلیر کی فارسلاشما، مودرنلشمه آنلامیندا دوشونولور ، البته بو اؤزوده فارس مئدیاسینین ائتکیسینین سونوجودور. چوخ حاللاردا فارسلاردان منظور باش کند » تهران » نظرده توتولور . تهراندا قادینلارین نسبی آزادلیقی و ایجتماعی رابیطه لرین باشقا شهرلرله فرقلی اولماسی و چئشیتلی N.G.O و جمعیت لرین وار اولماسی ، او شهرین فارس اولوب اولماماسی ایله هئچ علاقه سی یوخدور . تهراندا فارس لارلا برابر ایراندا یاشایان باشقا مللیت لر و اؤزللیکله آشاغی یوخاری 4-3 میلیون تورک یاشاییر. شیراز ، اصفهان، مشهد، یزد و کرمان اوست-اوسته فارس شهرلری دیر. بوشهرلرین هئچ بیرینی مطلقا تهرانلا موقایسه ائتمک اولماز . بئله بیر دوشونجه لر ایستر- ایسته مز قادینلاریمیزین گنیش شکیلده آسیمیله اولمالارینا سبب اولموشدور.

6- قادینلار ایله باشقا قونو اونلارین ساغلیق، تحصیل و …….. دورومودور. ایراندا تورک قادینلارین آراسیندا بو یاشام استانداردلاری نه سوییه ده دیر؟

بو سورویا دقیق جواب وئرمک اوچون تورک و غیر تورک بؤلگه لرینده کی آمارلارا باخماق لازیمدیر. آمارلارا گؤره گئنل اولاراق آزربایجاندا ساوادلی لارین ساییسی باشقا بؤلگه لرله مقایسه ده اؤلکه ده 20 -اینجی مقامدادیر. بورادان یولا چیخیب و دوشونه بیلیریک کی قادینلارین آراسیندا دا ساوادلی لارین سایی سی فارس بؤلگه لرینه نظرأ داها آزدیر . گئنل اولاراق قادینلارین تحصیلی و ساغلیق دورومو نئچه عامیلدن آسیلی دیر کی ایلک باشدا  یاشادیقلاری بؤلگه و عائله نین اقتصادی وضعیتی وار . آزربایجاندا اقتصادی یاتیریملارین و دوؤلتین بو بؤلگه یه وئردیگی اقتصادی دسته یین گئتدیکجه آزالماسی بؤلگه نین و اورادا یاشایانلارین اقتصادی دورومونو اولدوقجا اولومسوز شکیلده ائتکیله ییر . بونون مستقیم ائتکی سینی او بؤلگه ده یاشایانلارین عموم شکیلده و اؤزللیکله ده قادینلارین تحصیل و ساغلیق دوروموندا گؤره بیلیریک . آیریجا آزربایجاندا قادینلارین تحصیل درجه سی نین آز اولماسی بونداندیر کی تورک بؤلگه لرینده تحصیل آنا دیلینده اولمادیغی اوچون ساوادلی لارین سایی فارس بؤلگه لریندن داها آزدیر . چونکو بو بؤلگه ده بیر چوخ اوشاق تحصیل دیلینی آنلایامادیغی اوچون مدرسه نین ایلک گونلرینده تحصیلی بوراخیر . تحصیله ادامه وئرنلرین بیر چوخو ایسه عینی سبب دن  یوکسک درجه ده  باشارییا نائل اولمورلار . بو عامیللر زنجیر کیمین بیربیرینه باغلی دیرلار. تحصیلی اولمایان و یا آشاغی تحصیلی اولانلارین ، داها یاخشی ایشه صاحیب اولوب ، داها یاخشی اکونومیک دورومدا اولمالاری بکله نه مز و بو اونلارین یاشاییشینی بیر بوتون اولاراق ائتکیله ییر کی ساغلیق دورومودا بونون بیر پارچاسی دیر . دئمک اولارکی آزربایجان دا ساوادسیزلیغین یوخاری اولماسی و ساغلیق دورومونون یاخشی اولماماسی بو خالقین ، دوؤلت طرفیندن معروض قالدیغی ائشیت سیز  ( نابرابر ) معامله دن دیر.

7- بئیین لرده یئرلشمیش بیر ذهنیت تورکلرین داها آرتیق قادینلارا قارشی اولدوقلارینی و یا قادین حاقلارینین پوزولماسینی ادعا ائدیر بو ذهنیت نه قدر دوغرودور؟

بودا توپلومدا حاکیم اولان ، آنتی تورک پروپاگاندالاردان بیری دیر کی تأسفله ایران توپلوموندا بویوک  ائتکی بوراخمیشدیر . بو فرضیه نی چوروتن بیر چوخ سند وار اما اثبات ائدن هیچ بیر گرکچه یوخدور ، وارسا سونولسون بیزده اؤیرنک. یوخاریدا دا بحث ائتدیگیم کیمی ، قادین دورومو و قادینلار حاققینداکی ذهنیت بیر چوخ عامیلدن ائتکیله نیر کی میللتلرین یاشادیقلاری جغرافی اؤزللیکلری، او بؤلگه لرین اکونومیک دورومو و گلیر قایناقلاری بونلاردان ایکی سی دیر.

بیر داها سیزه جان ساغلیغی دیله ییب و قاتقینیز اوچون صمیم قلبدن تشککور ائدیریک

نوشته شده در  88/10/21توسط آزربایجان دموکراسی اوجاغی

8 مارس 2010 Posted by | مصاحبه - دانیشیق, تورکجه - Turkce | , , , , , , , , | 2 دیدگاه

   

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: